EN
Trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ nghiên cứu, xử lý tài liệu và nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI trong trọng tài đồng thời đặt ra những câu hỏi về bảo mật, độ tin cậy, quyền tố tụng và trách nhiệm của người sử dụng. Hướng dẫn của Ciarb cung cấp một khung tham khảo để tiếp cận những vấn đề này.
Trong chuyên mục Ấn phẩm tuyển chọn, Trung tâm Trọng tài Thương nhân Việt Nam (VTA) trân trọng giới thiệu “Guideline on the Use of AI in Arbitration (2025)” — Hướng dẫn về sử dụng AI trong trọng tài, do Chartered Institute of Arbitrators (Ciarb) ban hành. Phiên bản được giới thiệu cập nhật tháng 9/2025.
Tài liệu hướng đến trọng tài viên, các bên tranh chấp, người đại diện và những chủ thể tham gia tố tụng trọng tài. Mục tiêu là hỗ trợ khai thác lợi ích của AI, đồng thời nhận diện và hạn chế rủi ro đối với tính toàn vẹn của quá trình giải quyết tranh chấp, quyền tố tụng của các bên và khả năng thi hành phán quyết.
Những nội dung đáng chú ý
Nhận diện lợi ích và rủi ro của AI
Hướng dẫn đề cập những công việc AI có thể hỗ trợ, từ nghiên cứu pháp lý, phân tích dữ liệu, hệ thống hóa và tóm tắt văn bản đến dịch thuật, phiên âm phiên họp và xử lý chứng cứ.
Đi cùng các khả năng đó là những rủi ro cần được đánh giá: thông tin sai hoặc được AI tạo ra nhưng trình bày như sự thật; thiên lệch; nguy cơ lộ thông tin; khó giải thích cách công cụ tạo ra kết quả; và tác động đến sự công bằng của thủ tục. Mức độ rủi ro phụ thuộc vào công cụ, cách sử dụng và hoàn cảnh cụ thể của vụ tranh chấp.
Tìm hiểu công cụ và duy trì trách nhiệm của người sử dụng
Tài liệu khuyến nghị các bên và trọng tài viên tìm hiểu hợp lý về công nghệ, chức năng và dữ liệu của công cụ dự kiến sử dụng; cân nhắc lợi ích cùng những tác động có thể phát sinh.
Việc sử dụng AI cũng cần được xem xét trong mối liên hệ với trách nhiệm nghề nghiệp và trách nhiệm đối với công việc. Khả năng tạo ra kết quả nhanh hơn đòi hỏi người sử dụng có cách kiểm tra và giám sát phù hợp.
Quản lý việc sử dụng AI trong quá trình tố tụng
Một phần trọng tâm của hướng dẫn dành cho quyền hạn của hội đồng trọng tài trong việc đưa ra chỉ dẫn và quyết định tố tụng liên quan đến AI, trong giới hạn của pháp luật, quy tắc áp dụng và thỏa thuận của các bên.
Các vấn đề được xem xét bao gồm quyền tự định đoạt của các bên, việc tiếp nhận tài liệu có sử dụng AI, yêu cầu công bố việc sử dụng công cụ và cách xử lý khi có bất đồng. Hướng dẫn gợi mở việc trao đổi về AI tại thời điểm phù hợp và ghi nhận quyết định trong văn bản điều hành tố tụng.
Giữ vững phán đoán độc lập của trọng tài viên
Đối với trọng tài viên, tài liệu nhấn mạnh yêu cầu duy trì phán đoán độc lập, kiểm chứng thông tin và chịu trách nhiệm đối với phán quyết. Trọng tài viên không nên chuyển giao quyền quyết định cho AI.
Hướng dẫn cũng đề cập việc tham vấn các bên về công cụ mà trọng tài viên dự kiến sử dụng và trao đổi giữa các thành viên hội đồng trọng tài. Đây là những nội dung có ý nghĩa đối với tính minh bạch và niềm tin vào quá trình giải quyết tranh chấp.
Hai mẫu văn bản hỗ trợ thực hành
Bên cạnh bốn phần nội dung chính, tài liệu có hai phụ lục:
- Mẫu thỏa thuận về sử dụng AI trong trọng tài, hỗ trợ các bên thảo luận và xác lập cách thức sử dụng AI.
- Mẫu quyết định tố tụng về sử dụng AI, hỗ trợ hội đồng trọng tài và các bên cụ thể hóa những nội dung liên quan trong quá trình giải quyết vụ việc.
Các mẫu này là điểm khởi đầu để tham khảo và điều chỉnh theo hoàn cảnh vụ tranh chấp, thỏa thuận của các bên và khuôn khổ pháp lý áp dụng.
Giá trị tham khảo đối với cộng đồng trọng tài Việt Nam
Tài liệu cung cấp một khung câu hỏi thực hành: công cụ nào được sử dụng, phục vụ nhiệm vụ gì, dữ liệu nào được đưa vào, kết quả được kiểm chứng ra sao và khi nào cần trao đổi với các bên liên quan.
Đối với trọng tài viên, luật sư, pháp chế doanh nghiệp và các tổ chức trọng tài, đây là nguồn tham khảo hữu ích khi xây dựng cách tiếp cận AI có cân nhắc, gắn hiệu quả công việc với trách nhiệm và chất lượng tố tụng.
Hướng dẫn cần được đọc cùng pháp luật, quy định và quy tắc trọng tài có liên quan. Tài liệu không thay thế các yêu cầu áp dụng cho từng vụ việc và không phải hướng dẫn thao tác cho một công cụ AI cụ thể.
Thông tin tài liệu
- Tên gốc: Guideline on the Use of AI in Arbitration (2025).
- Đơn vị ban hành: Chartered Institute of Arbitrators (Ciarb).
- Phiên bản giới thiệu: Cập nhật tháng 9/2025.
- Ngôn ngữ: Tiếng Anh.
- Loại tài liệu: Hướng dẫn thực hành quốc tế.
Bạn có thể nhấp download để tải tài liệu gốc
VTA tuyển chọn và giới thiệu tài liệu nhằm hỗ trợ tiếp cận nguồn tri thức và thực hành trọng tài quốc tế. Bản quyền tài liệu thuộc Chartered Institute of Arbitrators.
