EN
Khi đó, vấn đề được đặt ra là:
- Sau khi đã nộp đơn khởi kiện, doanh nghiệp có được thay đổi yêu cầu hay không?
- Có thể sửa đổi, bổ sung yêu cầu đến thời điểm nào?
- Việc thay đổi yêu cầu có ảnh hưởng đến phí trọng tài hoặc tiến độ giải quyết tranh chấp không?
Hiểu đúng quyền thay đổi yêu cầu khởi kiện, cũng như những giới hạn của quyền này, sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi tham gia tố tụng trọng tài và hạn chế những ảnh hưởng không cần thiết đến chi phí, tiến độ giải quyết tranh chấp.
1. Doanh nghiệp có được thay đổi yêu cầu khởi kiện trong tố tụng trọng tài không?
Trong quá trình tố tụng trọng tài, nguyên đơn có quyền sửa đổi, bổ sung đơn khởi kiện theo quy định của pháp luật và Quy tắc tố tụng trọng tài áp dụng. Nguyên đơn cũng có thể rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu khởi kiện theo quy định áp dụng. Việc thay đổi có thể bao gồm:
- Sửa đổi yêu cầu, chẳng hạn điều chỉnh giá trị tranh chấp;
- Bổ sung yêu cầu, chẳng hạn bổ sung yêu cầu về lãi chậm trả hoặc khoản chi phí phát sinh;
- Rút một phần yêu cầu đối với một hoặc một số nội dung đã đưa ra;
- Rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện.
Việc thay đổi yêu cầu có thể xuất phát từ tình tiết, thiệt hại hoặc chứng cứ mới phát sinh, hoặc từ việc doanh nghiệp đánh giá lại phạm vi quyền và lợi ích cần được bảo vệ trong quá trình tố tụng.
Quyền thay đổi yêu cầu cho phép doanh nghiệp điều chỉnh phạm vi yêu cầu phù hợp với diễn biến của tranh chấp. Tuy nhiên, quyền này không phải là không có giới hạn mà phải được thực hiện phù hợp với phạm vi, thời điểm và thủ tục tố tụng theo quy định áp dụng.
2. Khi nào Hội đồng trọng tài có thể không chấp nhận việc sửa đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện?
Quyền sửa đổi, bổ sung yêu cầu khởi kiện không phải là quyền tuyệt đối. Theo quy định áp dụng, Hội đồng Trọng tài có quyền không chấp nhận việc sửa đổi, bổ sung nếu thấy rằng việc đó có thể bị lạm dụng nhằm gây khó khăn, trì hoãn việc ra Phán quyết trọng tài hoặc vượt quá phạm vi của thỏa thuận trọng tài áp dụng cho vụ tranh chấp.
Việc sửa đổi, bổ sung vượt quá phạm vi của thỏa thuận trọng tài
Yêu cầu được sửa đổi hoặc bổ sung phải thuộc phạm vi tranh chấp mà các bên đã thỏa thuận đưa ra giải quyết bằng trọng tài.
Ví dụ, nếu thỏa thuận trọng tài chỉ giới hạn việc giải quyết một nhóm tranh chấp nhất định liên quan đến chất lượng hàng hóa, nhưng doanh nghiệp lại bổ sung một yêu cầu phát sinh từ một quan hệ hợp đồng hoặc giao dịch khác không thuộc phạm vi thỏa thuận trọng tài, yêu cầu bổ sung đó có thể vượt quá phạm vi thỏa thuận trọng tài.
Việc sửa đổi, bổ sung có dấu hiệu bị lạm dụng nhằm gây khó khăn hoặc trì hoãn việc ra Phán quyết trọng tài
Hội đồng Trọng tài có thể xem xét việc không chấp nhận yêu cầu sửa đổi, bổ sung nếu nhận thấy việc thay đổi có khả năng bị lạm dụng để:
- gây khó khăn cho bên còn lại trong việc chuẩn bị và trình bày ý kiến;
- trì hoãn việc giải quyết vụ tranh chấp, đặc biệt là việc ban hành phán quyết.
Do đó, khi sửa đổi hoặc bổ sung yêu cầu khởi kiện, doanh nghiệp không chỉ cần xem xét nội dung và phạm vi của yêu cầu mới, mà còn cần cân nhắc phạm vi của thỏa thuận trọng tài và những ảnh hưởng có thể phát sinh đối với quá trình giải quyết tranh chấp. Việc đánh giá và thực hiện thay đổi càng sớm sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến quyền phản hồi của bên còn lại và tiến độ giải quyết vụ tranh chấp.
3. Doanh nghiệp có thể thay đổi yêu cầu khởi kiện đến thời điểm nào?
Sửa đổi, bổ sung Đơn khởi kiện
Doanh nghiệp có thể sửa đổi, bổ sung Đơn khởi kiện trước thời điểm kết thúc phiên họp cuối cùng giải quyết vụ tranh chấp.
Việc sửa đổi, bổ sung phải được thực hiện bằng văn bản và tuân thủ các yêu cầu về hình thức, số lượng bản và thủ tục theo Quy tắc tố tụng trọng tài áp dụng.
Tuy nhiên, Hội đồng Trọng tài có thể không chấp nhận việc sửa đổi, bổ sung nếu thấy rằng việc này có thể bị lạm dụng nhằm gây khó khăn, trì hoãn việc ban hành Phán quyết trọng tài hoặc vượt quá phạm vi thỏa thuận trọng tài áp dụng cho vụ tranh chấp.
Vì vậy, khi có nhu cầu điều chỉnh yêu cầu, doanh nghiệp nên chủ động thực hiện càng sớm càng tốt để có đủ thời gian hoàn thiện yêu cầu và hạn chế ảnh hưởng đến quyền phản hồi của bên còn lại cũng như tiến độ giải quyết vụ tranh chấp.
Rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu khởi kiện
Đối với việc rút yêu cầu, doanh nghiệp có thể rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu khởi kiện trước khi Hội đồng Trọng tài lập Phán quyết trọng tài.
Việc rút yêu cầu cũng phải được thực hiện bằng văn bản và tuân thủ các yêu cầu về hình thức, số lượng bản và thủ tục theo Quy tắc tố tụng trọng tài áp dụng.
Rút một phần yêu cầu có nghĩa doanh nghiệp không tiếp tục theo đuổi một hoặc một số yêu cầu đã đưa ra, trong khi vẫn tiếp tục vụ tranh chấp đối với các yêu cầu còn lại. Rút toàn bộ yêu cầu đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không tiếp tục các yêu cầu đã đưa ra trong vụ tranh chấp. Việc rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện có thể dẫn đến đình chỉ giải quyết tranh chấp đối với yêu cầu của nguyên đơn theo quy định áp dụng; trường hợp vụ tranh chấp còn có yêu cầu kiện lại của bị đơn thì cần xem xét riêng việc tiếp tục giải quyết yêu cầu đó.
Do đó, trước khi thực hiện, doanh nghiệp cần xác định rõ mình đang muốn điều chỉnh nội dung yêu cầu hay không tiếp tục theo đuổi một phần hoặc toàn bộ yêu cầu để lựa chọn cách thức và thời điểm thực hiện phù hợp.
4. Việc thay đổi yêu cầu khởi kiện ảnh hưởng thế nào đến quá trình giải quyết tranh chấp?
Việc sửa đổi, bổ sung hoặc rút yêu cầu không chỉ ảnh hưởng đến phạm vi tranh chấp mà còn có thể tác động đến chi phí, tiến độ giải quyết và quyền phản hồi của bên còn lại.
Có thể làm thay đổi phí trọng tài
Nếu việc bổ sung yêu cầu làm tăng giá trị tranh chấp, doanh nghiệp có thể phải nộp bổ sung phí trọng tài theo quy định. Ngược lại, nếu doanh nghiệp giảm giá trị yêu cầu, việc điều chỉnh phí sẽ phụ thuộc vào Biểu phí và quy định áp dụng của Trung tâm Trọng tài.
Doanh nghiệp nên tính đến khoản chi phí có thể phát sinh khi cân nhắc việc bổ sung hoặc điều chỉnh yêu cầu.
Có thể ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết tranh chấp
Việc sửa đổi, bổ sung yêu cầu, đặc biệt ở giai đoạn muộn, có thể làm phát sinh thêm vấn đề cần xem xét, tài liệu hoặc chứng cứ cần được cung cấp. Điều này có thể ảnh hưởng đến lịch trình tố tụng và thời điểm giải quyết vụ tranh chấp.
Bên còn lại cần có cơ hội tiếp cận và phản hồi
Việc thay đổi yêu cầu có thể làm phát sinh những nội dung mà bên còn lại chưa có cơ hội xem xét hoặc phản hồi.
Do đó, khi yêu cầu được sửa đổi hoặc bổ sung, Hội đồng Trọng tài cần bảo đảm bên còn lại có cơ hội hợp lý để tiếp cận, xem xét và phản hồi đối với yêu cầu, tài liệu hoặc chứng cứ mới. Ví dụ, nếu yêu cầu bổ sung đi kèm chứng cứ mới, bên còn lại có thể cần thêm thời gian để xem xét và phản hồi.
Vì vậy, việc sửa đổi yêu cầu không chỉ cần được xem xét từ lợi ích của doanh nghiệp mà còn phải bảo đảm quyền và cơ hội thực hiện quyền tố tụng của bên còn lại.
5. Doanh nghiệp nên làm gì khi muốn thay đổi yêu cầu khởi kiện?
Việc doanh nghiệp có quyền sửa đổi, bổ sung hoặc rút yêu cầu khởi kiện không có nghĩa là có thể chờ đến giai đoạn cuối của quá trình tố tụng mới xem xét việc điều chỉnh. Khi phát sinh tình tiết, chứng cứ hoặc thiệt hại mới, doanh nghiệp nên đánh giá nhu cầu thay đổi yêu cầu từ sớm và cân nhắc những ảnh hưởng có thể phát sinh đối với vụ tranh chấp.
Doanh nghiệp có thể lưu ý các vấn đề sau:
- Rà soát đầy đủ các yêu cầu, thiệt hại và quyền lợi cần yêu cầu ngay từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ khởi kiện.
- Cập nhật các tình tiết, thiệt hại và chứng cứ mới trong quá trình tố tụng để kịp thời đánh giá nhu cầu điều chỉnh yêu cầu.
- Kiểm tra yêu cầu sửa đổi, bổ sung có thuộc phạm vi thỏa thuận trọng tài áp dụng cho vụ tranh chấp hay không.
- Thực hiện việc sửa đổi, bổ sung hoặc rút yêu cầu đúng thời điểm, hình thức và số lượng bản theo Quy tắc tố tụng trọng tài áp dụng.
- Dự liệu khả năng phát sinh thêm phí trọng tài và ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết tranh chấp.
Kết luận
Quyền sửa đổi, bổ sung hoặc rút yêu cầu khởi kiện là cơ chế giúp doanh nghiệp chủ động điều chỉnh phạm vi yêu cầu khi tranh chấp có những diễn biến mới. Tuy nhiên, việc thực hiện quyền này vẫn phải tuân thủ các giới hạn về thời điểm, phạm vi và thủ tục tố tụng, đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích tố tụng của bên còn lại.
Doanh nghiệp nên rà soát đầy đủ các yêu cầu ngay từ giai đoạn chuẩn bị hồ sơ và kịp thời đánh giá nhu cầu điều chỉnh khi phát sinh tình tiết, chứng cứ hoặc thiệt hại mới. Chủ động thực hiện việc sửa đổi, bổ sung hoặc rút yêu cầu trong thời hạn và theo đúng trình tự áp dụng sẽ giúp doanh nghiệp bảo vệ đầy đủ quyền lợi của mình, đồng thời hạn chế những ảnh hưởng không cần thiết đến chi phí và tiến độ giải quyết tranh chấp.
– BAN THƯ KÝ VTA –
Điều khoản trọng tài mẫu (Model Arbitration Clause) của VTA: “Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại Trung tâm Trọng tài Thương nhân Việt Nam (VTA) theo Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này”. “Any dispute arising out of or in relation with this contract shall be resolved by arbitration at the Vietnam Traders Arbitration Centre (VTA) in accordance with its Rules of Arbitration”.
Trung tâm Trọng tài Thương nhân Việt Nam (VTA) là cơ quan tổ chức, điều phối hoạt động giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài quy chế, với thẩm quyền giải quyết các tranh chấp: (i) Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại; (ii) tranh chấp giữa các bên trong đó có ít nhất một bên có hoạt động thương mại; (iii) tranh chấp giữa các bên mà pháp luật quy định giải quyết bằng Trọng tài.
