EN
Nghiên cứu ghi nhận sự gia tăng đáng kể về số lượng đơn yêu cầu hủy phán quyết từ 16 vụ (2023) lên 34 vụ (2025), phản ánh hoạt động trọng tài thương mại ngày càng sôi động. Đáng chú ý, mặc dù số lượng đơn tăng, tỷ lệ hủy phán quyết có xu hướng giảm dần từ 31,25% (2023), qua 35,29% (2024) xuống 26,47% (2025), qua đó ghi nhận dấu hiệu tích cực trong thực tiễn giám sát tư pháp đối với trọng tài. Tuy nhiên, tỷ lệ hủy bình quân 30% tại Việt Nam vẫn cao hơn đáng kể so với các trung tâm trọng tài quốc tế như Singapore, Hong Kong, Pháp và Thụy Sĩ, đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý nhằm nâng cao tính hấp dẫn của Việt Nam như một địa điểm giải quyết tranh chấp trọng tài quốc tế. Phân tích chi tiết 20 trường hợp phán quyết bị hủy cho thấy sự phân bổ không đồng đều đáng lo ngại giữa các căn cứ pháp lý. Căn cứ “trái với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam” chiếm tỷ trọng áp đảo với 65% các trường hợp, trong khi các căn cứ khác như thỏa thuận trọng tài vô hiệu, vi phạm thủ tục, và vượt thẩm quyền chỉ chiếm từ 5-15% mỗi loại. Một vấn đề trọng tâm được ghi nhận là khái niệm “nguyên tắc cơ bản” hiện chưa được định nghĩa một cách rõ ràng và thống nhất, qua đó tạo ra dư địa diễn giải tương đối rộng và tiềm ẩn nguy cơ mở rộng phạm vi xem xét vượt ra ngoài các vấn đề thủ tục, không phù hợp với nguyên tắc can thiệp tư pháp tối thiểu trong trọng tài quốc tế. Đáng chú ý, trong giai đoạn nghiên cứu không ghi nhận trường hợp phán quyết trọng tài bị hủy trên cơ sở chứng cứ giả mạo hoặc hành vi vi phạm liêm chính của trọng tài viên, cho thấy các cơ chế bảo đảm đạo đức nghề nghiệp và kiểm soát chất lượng trong hoạt động trọng tài đang phát huy hiệu quả. Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt quan trọng với cải cách hệ thống tư pháp theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân số 81/2025/QH15, tập trung thẩm quyền xét hủy phán quyết trọng tài nội địa về ba Tòa án nhân dân cấp tỉnh (Hà Nội, Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh) thay vì 63 tòa án như trước. Cải cách này được kỳ vọng tăng cường chuyên môn hóa và thống nhất trong áp dụng pháp luật, nhưng cũng đặt ra thách thức về năng lực xử lý và khả năng tiếp cận. Dựa trên phân tích dữ liệu và xu hướng, báo cáo đưa ra các kiến nghị cụ thể về làm rõ khái niệm “nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam”, tăng cường đào tạo chuyên sâu cho thẩm phán về trọng tài quốc tế, và xây dựng hệ thống hỗ trợ hiện đại nhằm nâng cao uy tín của Việt Nam như một địa điểm trọng tài thu hút trong khu vực.
Xem báo cáo đầy đủ tại ĐÂY
-VTA-
Điều khoản trọng tài mẫu (Model Arbitration Clause) của VTA: “Mọi tranh chấp phát sinh từ hoặc liên quan đến hợp đồng này sẽ được giải quyết bằng trọng tài tại Trung tâm Trọng tài Thương nhân Việt Nam (VTA) theo Quy tắc tố tụng trọng tài của Trung tâm này”. “Any dispute arising out of or in relation with this contract shall be resolved by arbitration at the Vietnam Traders Arbitration Centre (VTA) in accordance with its Rules of Arbitration”.
Trung tâm Trọng tài Thương nhân Việt Nam (VTA) là cơ quan tổ chức, điều phối hoạt động giải quyết tranh chấp trong kinh doanh bằng trọng tài quy chế, với thẩm quyền giải quyết các tranh chấp: (i) Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại; (ii) tranh chấp giữa các bên trong đó có ít nhất một bên có hoạt động thương mại; (iii) tranh chấp giữa các bên mà pháp luật quy định giải quyết bằng Trọng tài.
