EN
VTA’s Vision for Alternative Dispute Resolution
Trong lịch sử thương mại, việc các bên lựa chọn người mà mình tin cậy để phân xử bất đồng đã xuất hiện từ rất sớm. Trước khi trọng tài hình thành được những thiết chế và quy trình như ngày nay, cốt lõi của phương thức này đã nằm ở quyền lựa chọn và niềm tin vào sự lựa chọn đó.
Tinh thần ấy chính là cách VTA nhìn nhận về giải quyết tranh chấp thay thế (Alternative Dispute Resolution – ADR) và định hướng cho hoạt động của VTA.
Không phải mọi tranh chấp đều giống nhau và cũng không có một phương thức duy nhất phù hợp với mọi tranh chấp. Có những bất đồng có thể được giải quyết thông qua thương lượng hoặc hòa giải; có những tranh chấp cần một quyết định công bằng và có tính ràng buộc; và có những vấn đề, nếu được nhận diện và xử lý từ sớm, có thể không phát triển thành tranh chấp.
Vì vậy, giá trị của ADR trước hết nằm ở việc mở rộng những lựa chọn phù hợp và đáng tin cậy để các bên phòng ngừa, quản lý và giải quyết tranh chấp.
Quyền lựa chọn chỉ thực sự có ý nghĩa khi các cơ chế đó được vận hành độc lập, vô tư, công bằng, liêm chính và hiệu quả. Sự phát triển của ADR, vì thế, không chỉ nằm ở số lượng phương thức, tổ chức hay người hành nghề, mà quan trọng hơn là chất lượng của quá trình và niềm tin của những người sử dụng.
ADR và sự phát triển của nền kinh tế
Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với khu vực kinh tế tư nhân ngày càng mở rộng và nền kinh tế hội nhập sâu hơn vào các dòng thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng khu vực. Các quan hệ kinh doanh theo đó ngày càng đa dạng về chủ thể, phức tạp về cấu trúc và rõ nét hơn về tính xuyên biên giới.
Một nền kinh tế như vậy cần một hạ tầng pháp lý tương xứng.
Trong hạ tầng đó, hệ thống tư pháp giữ vai trò nền tảng. Cùng với Tòa án, trọng tài, hòa giải và các phương thức ADR mở rộng những lựa chọn để doanh nghiệp cân nhắc và thỏa thuận cơ chế phù hợp với từng giao dịch và từng loại tranh chấp.
Mỗi phương thức đáp ứng những nhu cầu khác nhau. Hòa giải tạo điều kiện để các bên đối thoại, tìm kiếm giải pháp đồng thuận và duy trì quan hệ hợp tác khi còn có thể. Trọng tài cho phép các bên lựa chọn người phân xử có chuyên môn phù hợp, chủ động thỏa thuận về quy trình và giải quyết tranh chấp bằng một phán quyết có tính ràng buộc.
Khi doanh nghiệp có thể tin tưởng rằng các cam kết được tôn trọng, quyền và lợi ích hợp pháp được bảo vệ, bất đồng được giải quyết thông qua những cơ chế công bằng và hiệu quả, họ có cơ sở vững chắc hơn để giao kết, đầu tư và phân bổ rủi ro.
Theo nghĩa đó, ADR là một bộ phận của hạ tầng pháp lý phục vụ hoạt động kinh doanh, góp phần tăng cường an toàn pháp lý và củng cố niềm tin của thị trường.
Từ thực tiễn đến những giá trị chung
ADR không chỉ được phát triển từ các quy định pháp luật và hoạt động của các thiết chế, mà còn từ chính thực tiễn giải quyết tranh chấp.
Qua từng giao dịch và từng vụ việc, doanh nghiệp, luật sư, trọng tài viên, hòa giải viên, chuyên gia, học giả và các thiết chế có cơ hội quan sát từ những vị trí khác nhau cách pháp luật được áp dụng, cách các cơ chế giải quyết tranh chấp vận hành và những vấn đề mà thực tiễn đặt ra.
Những kinh nghiệm đó, khi được tích lũy, nghiên cứu và trao đổi một cách có trách nhiệm, có thể trở thành tri thức, góp phần hình thành những thực hành tốt và nâng cao chất lượng giải quyết tranh chấp.
Thực tiễn tạo ra tri thức. Tri thức được soi chiếu qua đối thoại. Những giá trị được hình thành lại quay trở lại phục vụ thực tiễn và cộng đồng.
VTA tin rằng sự phát triển bền vững của ADR không chỉ nằm ở việc hoàn thiện các phương thức giải quyết tranh chấp, mà còn ở việc xây dựng những thiết chế có trách nhiệm, phát triển năng lực người hành nghề, tích lũy tri thức và củng cố niềm tin của người sử dụng.
Vai trò của VTA
VTA tiếp cận sự phát triển của ADR từ vị trí và kinh nghiệm của một thiết chế trọng tài Việt Nam.
Trách nhiệm trước hết của VTA là thực hiện tốt chức năng tổ chức và điều phối hoạt động giải quyết tranh chấp; không ngừng nâng cao chất lượng quản lý vụ việc; tôn trọng vai trò độc lập của Hội đồng Trọng tài và góp phần bảo đảm một quá trình tố tụng công bằng, liêm chính và hiệu quả.
Đối với VTA, niềm tin vào một thiết chế không chỉ được tạo dựng bởi quy tắc, danh sách trọng tài viên hay số lượng vụ việc, mà còn bởi cách thiết chế hành xử trong từng vụ việc, bảo vệ tính liêm chính của quá trình tố tụng và đáp ứng nhu cầu chính đáng của các bên.
Từ nền tảng đó, VTA đóng góp vào sự phát triển của ADR thông qua nghiên cứu và chia sẻ tri thức; phát triển năng lực người hành nghề; thúc đẩy đối thoại chuyên môn; kết nối thực tiễn kinh doanh với thực tiễn giải quyết tranh chấp; và hợp tác với các cơ quan, cơ sở đào tạo, tổ chức nghề nghiệp cùng các thiết chế ADR trong nước và quốc tế.
VTA tin vào một tương lai trong đó doanh nghiệp có những lựa chọn phù hợp và đáng tin cậy để phòng ngừa, quản lý và giải quyết tranh chấp; ADR trở thành một bộ phận ngày càng hiệu quả của hạ tầng pháp lý phục vụ nền kinh tế Việt Nam; và những giá trị hình thành từ thực tiễn tiếp tục quay trở lại phục vụ doanh nghiệp, người hành nghề và cộng đồng.